તમે મને માત્ર ધિક્કરી શકો.

તમે મને માત્ર ધિક્કારી શકો

દરવાજા પાછળથી હાઉક કરતોક હું તમારા
આખાયે comfort zone માં ફેલાઈ જાઉં
ધુમ્મસની માફક
અંધ કરતો, ગૂંગળાવતો.
ઉકેલી ના શકાય કે કેટલાં પગલાં બાકી છે
પલંગ સુધી પહોંચતા
કેટલાં આંગળાં બાકી છે
કમર નીચે સુધી પહોંચતા...
ને કપાળથી લઈ નીચે સુધી
એક ઘા ને બે ટુકડાં.

પહેલો, ગીધ બની આવી
ચાવી જઉં, છાતી વચ્ચેનો લોચો
ને સડતાં, વાયુ ઉભરાતાં
પેટ ફાટી પડે કે
ફડાક કરતો ઉડી જઉં
ઉંચી ઈમારતને ધાબે, ને ફરી નામશેષ થતો થતો ટકી રહું

બીજો, ઘુવડ બની
એકેક ચીસમાં
કાનની બદબો મારતી ગુહા,
કપોલથી અલગ પડી જાય એવી રીતે
એકદમ
આકાશેથી ઉતરી આવતાં તૂટ્યાં તારા માફક
આવી કપાળે બેસી જઉં
બેય આંખો, નજરને ખોટકાવ્યા વિના, ભરખી જઉં
દૂરથી પડઘો હણહણતો આવે
ને બાજુનાં પીપળે જઈ પત્થર થઈ જઉં

ત્રીજો, ઝરખ થઈ
સાવ છાના પગે
જમણાં હાથ ને ય હરકત થાય નહીં એમ
ડાબો હાથ 'ને બેય પગ ખેંચી કાઢું
ને ક્ષિતિજ ઓળંગી બેઠેલાં ચિત્રકારનાં કેન્વાસ પર ડાઘો પડી જાય
બગલમાંથી પરસેવો ટપકે ને
ઉડતી ધૂળ સાથે
ઉભી પૂંછડીએ ભાગું
ને બખોલમાં આંખો ચમકાવી
લાળ ટપકાવતો ફરી કોઈ ઋષિ જેમ શાશ્વત થઈ પડું

ચોથો, કીડી બનીને કણ કણ બનીને આવી જઉં,
કે હવે તમારું નામોનિશાન ન રહે
કે પછી હવે અગણિત ટુકડાઓમાં વિભાજિત થઈ, બધે જ વહેંચાઈને
તમે કણ કણ બની જાઓ.
ક્ષિતિજ પીળો ગળફો ઑકી કાઢે
ને હું, તમારી સાથે જ તો, દોડી જઈ
બધે જ સંતાઈ જઉં

ધબક્યાં કરીએ
આપણે
વણથંભ

પાંચમે, હવે હું, હું બનીને આવું
સ્થિર બેઠેલાં તમે
મલકાતાં.
હું મારાં ખુન્નસ ભરેલાં હાથ
લાંબા ટૂંકા કરતો
તમારાં ખોળે ચડી જઈ
આત્મહત્યા કરી બેસું
ને લોહી ગળતાં તમે
ઉભાં થઈ
ચાલી પડો
મારાં ખુન્નસ ભર્યાં હાથ
ચહેરો
ધડ
તો ય સતત ફર્યાં કરે તમારી આગળ પાછળ
ગમે તે સ્થળે
ગમે તે સમયે

હવે ઉભરાવા માંડે
તમારું મગજ
ગીધ, ઘુવડ, ઝરખ, કીડીઓ,
આપણે ( તમે અને હું )
વિચારનો દાબ વધતો જાય, ને ફેફસાં કઠણ થતાં જાય
ને દરવાજા પાછળથી હાઉક કરતોક હું તમારા
આખાયે comfort zone માં ફેલાઈ જાઉં

માટે જ
તમે મને માત્ર ધિક્કરી શકો.

તમે મને હજીય ના ઓળખ્યો?

ગાત્ર થીજવી નાખતાં ક્ષિતિજનાં પાણીમાંથી
ઉભરતાં સૂર્યની જેમ જ હું
હું જ તો
ઝીણી મારી જીભ હલાવી શકેલો
" જગને જાદવા..."

ને હું જ
ખુલી પડ્યાં વાળને
ખભાને ગૂંગળાવ્યાં કરવાં દઈ
બેવ હાથે પિત્તળનો હુંભ દાબી...
બેવ આંખે રડી પડેલો
"પછે શામળિયોજી બોલિયાં, તને સાંભરે રે.."

મેં જ
ઘુમઘુમ દરિયે
બાજુ બેઠાનો હાથ ઝાલી
મારાંથી મને બહાર કરેલો
"આજ મહારાજ જલ પર ઉદય જોઈને..."

તમે મને ઓળખ્યો?

હું જ
બેઠો મારાં
ઉત્તુંગ શિખરે
ચશ્માં, હાથ, કાગળો ફેંકી દઈ
સાવ સ્થિર બેસી રહી ગાઈ શક્યો
"હું છિન્નભિન્ન છું..."

મેં જ વળી
અપચેલાં ખોરાક ભરેલા
ઓરડામાં
હથેળીઓ ખોલ્યા વગર
મારો ઉદ્દેશ ચીંધેલો
"નિરુદ્દેશે, સંસારે મુજ મુગ્ધ ભ્રમણ.."

તમે મને ના ઓળખ્યો?

મેં જ
મેં જ તે વળી
મારા હાથનાં હલેસાં કરી
ફફડી ફફડી
વધી પડેલી દાઢીએ
ઘસડાઈ આવતી એકદમ અલગ જ
રેખા ઉવેખીને
લલકારી લીધું
"મયુર પરથી ઉતર શારદા, સિંહની ઉપર ચઢ"

ને આ હું જ છું
આ હું જ છું
જે સતત ભાગી જતી
અનાગતાને
બંધિયાર કરી
સડાવી, કહોવડાવી નાખવા મથું છું

ને એ હું જ હોઈશ
જે માથે સગડી મૂકી
લોહીનાં ઑઘરાળાં ભર્યાં હાથે
માંસલ નદીઓને
બાષ્પીભૂત કરી નાખશે
કાલે
કાલ પછી
કાળ પછી

તમે મને હજીય ના ઓળખ્યો?
શું તમે મને હજી પણ ના ઓળખ્યો?

અહીંથી ચાલી નીકળો હવે

અહીંથી ચાલી નીકળો હવે
પહોંચી જઈએ કાલે જ ફાટી નીકળેલાં ફૂલની પેલી બાજુ
જ્યાં હજીય કોઈ ખંડકાવ્યની આંખ ઉઘડું ઉઘડું થાય છે
અને પ્હો ફાટી નીકળ્યા પછીનું
સાવ છેલ્લું ભૂરું રેશમ તણાઈને
કોષેટામાં ગંઠાઈ જતું હોય
જ્યાં ગર્ભમાં જ મોક્ષ પામી જતા માંસનાં લોચા વિશે
તત્વજ્ઞાનીઓમાં મતભેદ હોય
જ્યાં ગણિતનાં બે-ચાર સૂત્રોમાં
અગણિત તર્કછલો ભરેલાં હોય અને...
'God damn it!' કહી કાઉન્ટર પર ગ્લાસ પછાડી પછાડીને
પડઘા ફેંકી દેવાતા હોય
જ્યાં પગને અંગૂઠે બાંધી રાખેલું શાણપણ
બસસ્ટેન્ડ પર હલ્યાં કરતી ગાંડીનાં
સાથળો વચ્ચે હાશ થતું હોય
જ્યાં ઝાડને પૂરી સત્તા આપી રાખી હોય
કો'કનાં શ્રદ્ધાનાં મડદાં ઉંચકી રાખવાની
જ્યાં કીડીઓની લોકશાહીમાં બોલાયેલો એકેક શબ્દ
ત્રણ-ત્રણસો ગણો ભારે થઈ
પાછો તાળવે ચોંટી જતો હોય અને કવિઓને શિશ્નનાં ઝૂમખાં ઉગી પડે
અને દદડતાં શ્વાસે દોડી આવતી એકેક પૂંછડીને
પંપાળી પંપાળી નરભક્ષી બનાવી, કાન કાપી લઈ, ખસી કરી નાખવામાં આવતી હોય
જ્યાં બસમાં લટકી લટકી
બહારનાં વિશ્વ વિશે કેટલીય અટકળો થાય
અને કપાળ પર ચોંટેલી ટિકિટથી
સભ્ય થઈ જવાય
જ્યાં બોલ્યાં પછી મૂગું ના રહેવાય અને મૂંગાં રહ્યા પછીય
મૂંગાં ના રહી શકાય એવી પૂર્વશરતે
પાસપોર્ટ બનાવી આપવામાં આવે
ચાલો હવે નીકળો અહીંથી ને પહોંચી જાઓ
અતિકલ્પનનાં દેશમાં
જ્યાં વહાણ ખેંચે પાણીને અને
પાણી વહાણને લાંગરી રાખે
અતિવાસ્તવનાં દેશમાં જ્યાં ફૂલ ફાટે ને કૂવામાંથી દેડકો
ઉછળી પડે
સમુદ્રનાં છળાવાવાળા ખાબોચિયામાં.

ગીત

ધસમસાતાં પૂરને લીલા તરણાં નડે
અથવા, કહો ક્યાંથી ઝીણાં આફરા ચડે?

ફસકી પડે શબ્દ, નર્યાં ઑઘરાળાતા અર્થ
કણસી રહી વાત ને ભમે પડઘા જેવા મર્મ
ઘરમાંથી નિકાસને આડા ઉંબરા નડે

હળવે લઈ હચમચાવે પાછલી વેળા, સ્કંધ
બોલ મર્યું ક્યાં ધારવું? ક્યાંથી સળવળે છે ગંધ?
ઉખડી પડે રાત ને કાણાં ચાંદના પડે

કવિતા

ભીની માટી ખોળે ભરી લઈને
પાલવ ધરી
આંખ વગર ઉભી રહી જાય છે
વહેતા પવનની દિશામાં
ઉચ્છવાસ માની લઈને

સિવાયેલા હોઠે

માટીની ગંધને, મૂતરની ગંધ માની લઈને
પવનની દિશા બદલાય નહીં ત્યાં સુધી...

ફરી સદીઓ વીતી ગયે
સહેજ પવન અડે
ફરી સળવળે છે

એ સ્ત્રી

પાલવમાંથી અવાજનાં થડકારે ઉડી જતી
માટીની ખોટને
ચામડીમાંથી પૂરી દેતી

અક્ષત

ઉભી છે

વખાર

સડ્યું સાચવે ને જીવતું મારે, એવી તે કેવી વખાર
આ આપની, નાંમદાર
 - સિતાંશુ યશશ્ચંદ્ર

આ વખાર લઈ બેઠો
સવારનાં ૬.૩૩ થયા ને
આ વખાર લઈ બેઠો

હવે આ વખાર તો એ ની એ જ છે પણ જરા જુદી પણ છે

આ સમજાવવું થોડું અઘરું છે.

જુઓને કે વાત એટલી જ કે મારી આંખો હજી ઉઘડી નથી,
બંધ આંખે, જે દીવાલને અડી ને સૂઈ જઉં છું, તેને પસવારતાં જ,
એ દીવાલ રોજ રાતે પડી જાય, ને ઉઘડે વખાર

સવારે રૂમમેટ ઉઠે એ પહેલાં પાછો આવી જાઉં

પણ આજે સવાર સવારમાં જ વખાર લઈ બેઠો,

જુઓને નાંમદાર કે હવે આ વખાર બહુ પડઘાવા લાગી છે.

રોજે રોજે કોઈ મિત્ર મરી જાય
રોજે રોજે કોઈ ચિત્ર ખરી જાય
રોજે રોજે કૂવાનાં દોરડાં બળી જાય

હવે સાહેબ, આ વખારનાં પડછાયામાંયે કોઈ આવતું નથી
તે એક-બે વાર ખુલ્લીય મૂકી જોઈ
બધાય માટે

પણ પત્થર બત્થર તો સમજ્યા,
પણ સળગતાં લાકડાં છૂટ્ટાં આવે
ને સાલું બહુ ડેમેજ થઈ જાય છે.

તે જરી તમેય બેસો ને
આ અહીં જેવી મોકળી જગા નંઈ મળે ક્યાંય,
આપણને એકદમ ખુલીને ચર્ચા કરવા

ને આ જગા જુઓ, એં, પેશ્યલ આપને માટે
લંબાવજો, જરા ખખડશે, પણ ચિંતા નંઈ

હવે કાંતો અંદરથી ધક્કો મારીએ તો
કે બહારથી તાળાકૂંચી ફેરવીએ
પણ આ રૂમમેટ ઉઠે એટલી વાર
(પાછા આવી શકાય)

તે સવારનાં ૭.૪૬ થયા છે
ને વખાર લઈ બેઠો.

કપોળકલ્પિત

એ ખુલ્લાં મેદાનની વાડ પાસે જ ઉભો છું
વાડની પેલી તરફ દૂર દૂર ઘર
મોટા કવિનું

કોઈ કપોળકલ્પિત હરણને પકડી લાવી
પછાડી મૂકો
બે વાર
ચાર વાર

જાગી ના જાય...

"આ બિલાડીઓ ગાંડી થઈ ગઈ છે શહેરમાં."

એમ કરતાં પગથિયું ચડો
ને
ભાગી છૂટે હરણ
શક્યતાઓની બહાર

હવે ઉઝરડાયેલી પીઠ લઈ
પાછા આવી ચડીયે
વાડાની બહાર

મસ્તિષ્કનું લાલ
બરાબર સામે જ હોય

ને વાડા માથે ચડી બેસીયે

એકાદ ખભે ચામાચિડીયાનાં
ભારે નમી ગયેલું અવાવરાપણું
રોજ રાત્રે મહેકી ઉઠે

કોઈ કપોળકલ્પિત હરણની
કસ્તુરી માફક